कास्की, मादी —
सहर–बजारको भीडभाड र वैदेशिक रोजगारीको आकर्षणलाई त्यागेर आफ्नै माटोमा पसिना बगाउनेहरू थुप्रै छन्। तर, कास्कीको मादी गाउँपालिका–१२ लिपेयानीका गिरेन गुरुङले भने आफ्नो कर्ममार्फत गाउँमै एउटा बेग्लै ‘वैज्ञानिक’ पहिचान बनाएका छन्।
कृषिमा नयाँ प्रयोग होस् वा दैनिक जीवनमा आइपर्ने जटिल प्राविधिक समस्याहरू, लिपेयानीका बासिन्दाका लागि ‘गिरेन दाइ’ एक भरपर्दो नाम बनेका छन्।
अर्गानिक कृषिका ‘अनुसन्धानकर्ता’
गिरेनको विशेष लगाव अर्गानिक कृषिमा छ। रासायनिक मल र विषादीको प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्दै उनले प्राकृतिक स्रोतसाधनको प्रयोगबाट कसरी उत्पादन बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा निरन्तर प्रयोग गर्दै आएका छन्।
उनको सबैभन्दा चर्चामा रहेको काम भनेको बालीमा लाग्ने बाँदरको समस्या न्यूनीकरण हो। बाँदरका कारण आजित भएका किसानहरूका लागि उनले विकास गरेको अर्गानिक ‘बाँदर नियन्त्रण’ विधिले स्थानीयलाई ठूलो राहत मिलेको छ। यो विधिले न केवल बाली जोगाएको छ, बरु परम्परागत खेतीमा नयाँ आशाको सञ्चार पनि गरेको छ।
प्राविधिक सीपमा पनि अब्बल
गिरेन केवल कृषक मात्र होइनन्, उनी एक कुशल प्राविधिक पनि हुन्। गाउँघरमा बिग्रिएका मोटरसाइकलको मर्मत होस् वा आधुनिक उपकरणहरूको सञ्चालन र त्रुटि सुधार, उनी हरेक समस्याको समाधानका लागि पहिलो रोजाइमा पर्छन्।
स्थानीयहरूका अनुसार, “गाउँमा कुनै पनि प्राविधिक समस्या आइपर्दा गिरेन दाइलाई सम्झिने चलन नै बसिसकेको छ।” सीमित स्रोत र साधनका बाबजुद उनको यो बहुमुखी प्रतिभाले धेरैका लागि प्रेरणाको काम गरेको छ।
